Endometrioza: gdzie najczęściej się ukrywa i dlaczego na diagnozę czeka się latami

Bolesna miesiączka? „Taka uroda”. Ból przy współżyciu? „Musisz się rozluźnić”. Ile razy to słyszałaś?

Endometrioza dotyka na świecie około 190 milionów kobiet, a na diagnozę czeka się średnio od 7 do nawet 11 lat. To przewlekła choroba, w której tkanka podobna do błony śluzowej macicy rośnie poza macicą. Ogniska reagują na hormony cyklu: wywołują stan zapalny, ból i z czasem zrosty.

Gdzie najczęściej pojawiają się ogniska

Najczęstszym miejscem endometriozy jest jajnik, a zaraz po nim tylna część miednicy: więzadła krzyżowo-maciczne i zatoka Douglasa. W klasycznym badaniu laparoskopowym 182 kobiet zmiany na jajniku miało 54,9% pacjentek (Jenkins i wsp., Obstetrics & Gynecology, 1986).

W endometriozie głębokiej ponad połowa zmian dotyczy więzadeł krzyżowo-macicznych, a co piąta jelita (Chapron i wsp., 2006). Lewa strona miednicy choruje częściej niż prawa.

Więzadła krzyżowo-maciczne, odbytnica i pochwa sąsiadują z mięśniami dna miednicy. Dlatego endometrioza tak często daje ból przy współżyciu i wypróżnianiu.

Endometrioza poza narządami rodnymi

Ogniska mogą zajmować także jelito, pęcherz moczowy, bliznę po cesarskim cięciu, nerwy, a rzadko nawet klatkę piersiową. Objawy przypominają wtedy inne choroby, np. zespół jelita drażliwego czy zapalenie pęcherza. Ważną wskazówką jest cykliczność: dolegliwości nasilają się w rytmie miesiączki.

Objawy, które warto znać

W badaniu 521 kobiet z endometriozą potwierdzoną operacyjnie (Reiser i wsp., 2025):

• bolesne miesiączki zgłaszało 98,5% pacjentek,
• ból podczas współżycia – 56,4%,
• ból przy wypróżnianiu – 39,9%,
• ból przy oddawaniu moczu – 19,6%.

To samo badanie pokazało coś bardzo ważnego: siła bólu nie mówi, jak rozległa jest choroba. Silny ból nie oznacza zaawansowanej endometriozy, a niewielki ból nie wyklucza dużych zmian.

Dlaczego diagnoza trwa tak długo

• Normalizacja bólu. Bolesne miesiączki wciąż traktuje się jak coś normalnego. Według metaanalizy z 2025 roku diagnozę najbardziej opóźnia zwlekanie z szukaniem pomocy (Li i wsp., 2025).
• Objawy podobne do innych chorób – jelit i pęcherza.
• Drobne ogniska są niewidoczne w badaniach obrazowych. Prawidłowe USG nie wyklucza endometriozy, szczególnie powierzchownej (wytyczne ESHRE, 2022).
• Brak prostego testu z krwi.

Najdłużej czekają najmłodsze. We włoskim badaniu kobiety, u których objawy zaczęły się w wieku 9–19 lat, czekały na diagnozę średnio 14,8 roku (Pino i wsp., 2023).

Gdzie tu miejsce na fizjoterapię

Fizjoterapia nie usuwa ognisk endometriozy, ale może zmniejszyć ból i poprawić codzienne funkcjonowanie. Przewlekły ból sprawia, że mięśnie dna miednicy odruchowo się napinają, a napięte mięśnie same zaczynają boleć. W gabinecie pracujemy m.in. nad rozluźnieniem dna miednicy, oddechem i mobilizacją zrostów oraz blizn po operacjach. Fizjoterapia jest uzupełnieniem leczenia prowadzonego przez lekarza.

Pamiętaj, aby diagnozować się u lekarza ginekologa, który specjalizuje się w leczeniu endometriozy.

Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem.